همایش ملی صنعت لیزینگ و تامین مالی با محوریت چشمانداز صنعت لیزینگ و تنظیمگری در جهت بررسی چالش¬ها، ارائه راهکارهای علمی و ارتقای جایگاه صنعت لیزینگ در اقتصاد کشور روز یکشنبه 28 بهمن ماه، در مرکز همایش¬های بانک مرکزی برگزار شد. در این رویداد، پنج محور اساسی که تأثیر عمیقی بر توسعه و کارآمدی صنعت لیزینگ دارند، در نشست¬های مختلف مورد بررسی قرار گرفت.
در این همایش که با قرائت بیانیه افتتاحیه توسط دکتر پرویزیان (رئیس پژوهشکده پولی و بانکی و دبیر کل همایش) آغاز و با سخنرانی دکتر فرزین (رئیس کل بانک مرکزی)، دکتر محمدپور (معاون تنظیم¬گری و نظارت بانک مرکزی)، دکتر حسین عبده تبریزی (مشاور ریاست جمهور) و دکتر محمد صادق مفتح ( جانشین وزیر سمت در امور بازرگانی) در بخش¬های مختلف ادامه یافت.
دکتر کوروش پروزیان، رئیس پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی و دبیرکل همایش پس از قرائت بیانیه افتتاحیه، ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و تشکر از حامیان اصلی همایش، در خصوص تاریخچه صنعت لیزینگ در اقتصاد ایران و مقایسه آن با سایر کشورها و نیز مهمترین دلایل عدم توسعه مناسب این صنعت در ایران توضیحاتی را ارائه دادند. ایشان در بخشی از صحبت¬های خود اشاره کردند که؛ با وجود فعالیت بیش از 60 شرکت لیزینگ داراي مجوز بانک مرکزي در ایران، به دلایل مختلف صنعت لیزینگ دچار تضعیف گردیده و با توسعه همراه نبوده، بطوریکه عملکرد و جایگاه آن در مرتبه پایینتري از کشورهاي منطقه قرار گرفته است. عمده دلایل این موضوع نبود شناخت کافی از این صنعت در بین متولیان و تصمیم گیران اقتصادي، عدم اطلاع و یا اطلاع رسانی ناکافی از فواید و مزیتهاي کمنظیر این صنعت در برآوردن نیازهاي اقتصادي خانوارها (کالا، مسکن) و بخشهاي مختلف اقتصادي تولیدي، خدماتی، کشاورزي و صنعتی (سرمایه در گردش تامین و تجهیز ماشین آلات فروش کالا و محصول) میتوان اشاره کرد.
همچنین دکتر محمدرضا فرزین رییس کل بانک مرکزی در سخنرانی خود ابراز نمودند: در جریان برنامههای جدید بانک مرکزی و همچنین در راستای قانون برنامه هفتم در تلاش هستیم که به یکسری اهداف از جمله اختصار؛ سودآوری و کاهش ناترازی صنعت بانکداری؛ تخصصیتر شدن فعالیتها؛ اصلاح رابطه با مردم دست پیدا کنیم. رضایت مردم از خدمات صنعت بانکداری و تامین مالی که با کیفیت مناسب به آنها ارایه میشود؛ یکی از اهداف بسیار مهم است. تامین مالی سریع خانوارها خود میتواند اسباب رضایت آنها را فراهم کند که بازپرداخت سریع این تسهیلات نیز میتواند صورت پذیرد. موضوع دیگر؛ تنوع لازم در ارایه خدمات بانکداری متناسب با نیازهای جامعه (افراد و بنگاهها و کلیه افرادی که فعالیت اقتصادی انجام میدهند) است. تخصصیتر شدن به مفهوم حرکت در جهت رفتن به سمت استفاده از عقود مختلف شکل میگیرد. نقش کلیدی لیزینگها بیشتر در تامین مالی خرد نسبت به تامین مالی کلان است. پس ما باید بتوانیم یکسری شرایطی را فراهم کنیم که لیزینگها بتوانند این نیازهای خرد خانوارها را تامین کنند. آماری که در ماههای اخیر منتشر شده نشان میدهد که در ۲-۳ سال اخیر سهم تامین مالی خرد از حدود ۱۱ درصد به ۲۳ درصد افزایش یافته و نظام بانکی انواع تسهیلات خرد از جمله تسهیلات فرزندآوری؛ ازدواج؛ اشتغال و … را در نقاط مختلف کشور در دسترس مردم قرار داده و بدین ترتیب شمولیت مالی نظام بانکی در کشور افزایش یافته است که جز اهداف عالی بانک مرکزی است. اما باید توجه داشت که صنعت لیزینگ هم میتواند نقش مهمی را در این زمینه ایفا کند؛ مقرراتی در این صنعت وجود دارد که خود بانک مرکزی طراحی کرده است و بیشتر در این مقررات تاکید بر دستورالعملها است و محدودیتها مطرح شده است و نگاه توسعهای چندانی به این صنعت وجود نداشته است. به عنوان نمونه چگونه میتوان روشهای تامین مالی این صنعت را افزایش داد و چه اختیاراتی به صنعت لیزینگ بدهیم و اینکه چرا لیزینگ فقط باید از شبکه بانکی تامین مالی شود وچرا نمیتواند از روشهای دیگر تامین مالی شود؛ چه کار کنیم که تخصصی شود و چرا امروزه ما شاهد رواج فعالیتهای شبه بانکی و غیربانکی در کشور ایجاد شده است که بخش عمدهای از نیازهای مردم را تامین میکنند ولی ما در صنعت مالی نتوانستهایم نهادهای لازم را ایجاد کنیم و این نیازها را پاسخ دهیم و تامین مالی را تسهیل کنیم. در بانک مرکزی ما باید مقررات را به سمتی ببریم که مجموعه این نیازها را در آینده تامین کنیم و از گسترش نهادهای غیرمجاز هم جلوگیری شود. تامین مالی باید با منطق تامین مالی صورت گیرد و نه اینکه با نرخهای بسیار بالا امروزه دارند تامین مالی میکنند و محوریت آنها نیز بنگاههای تولیدی هستند. اگر بتوانیم مجموعه این عوامل را با همدیگر در مقرراتی که ابلاغ میکنیم نهایی و لحاظ کنیم میتوانیم در آینده صنعت رو به رشدی داشته باشیم.
دکتر فرشاد محمدپور معاون تنظیمگری و نظارت بانک مرکزی، در سخنرانی خود به این نکته اشاره کردند که این همایش اولین نشستی است که با همکاری بانک مرکزی به عنوان رگولاتور و فعالان صنعت لیزینگ برگزار میشود که میتواند باعث شود هر دو طرف از دغدغههای هم اطلاع پیدا کنند و همین امر میتواند در بهبود فعالیتهای صنعت موثر و مفید باشد. ایشان در ادامه افزود: لیزینگ مانند تمام صنایع ذینفعانی دارد که یکی از دلایل عدم رشد لیزینگ در ایران این است که نتوانسته است تعامل جدی با ذینفعان خود برقرار کند. یکی از ذینفعان لیزینگ، دولت است ولی در گفتمان دولت اشارهای به آنها نمیشود چرا که در زیر سایه بانکها باقی مانده است و برای تامین مالی بانکها به عنوان رقیب به لیزینگها نگاه میکنند. این در حالی است که در لیزینگها اعتبارسنجی به مراتب بهتر از بانکها صورت میگیرد و میتواند خلاءهای آن را پر کند. همچنین از دیگر چالشهای این صنعت این است که ابزارهای تامین مالی در آن محدود است و جا انداختن ابزارهای جدید مشکلات خاص خود را دارد. وی در پایان به موضوع چگونگی رابطه بین بانک مرکزی و لیزینگها پرداخت. برخی معتقدند که باید بانک مرکزی به عنوان رگولاتور با صنعت لیزینگ در ارتباط باشد و برخی دیگر خلاف این موضوع را مطرح میکنند.
دکتر حسین عبده تبریزی مشاور رئیس جمهور نیز به ایراد سخنرانی با موضوع «حیات اقتصادی لیزینگ در میانهی نا اطمینانی» پرداخت. ایشان در ابتدا با مروری بر مهمترین موضوعات در حوزه لیزینگ بحثهای مربوط به «تأمین مالی از بورس»، «اوراق بهادارسازی قراردادهای اجاره به شرط تملیک»، «توسعه ابزارها و قراردادهای لیزینگ در کشور»، «محدود بودن به قراردادهای اجاره» و «لندتکها و نرخهای سود بالا» را از جمله مهمترین این موضوعات برشمرد و ادامه دادند: به جای حل ریشهای مشکلات اقتصادی، تأخیر در اعمال سیاستها باعث شده تا اقتصاد ایران با تبعاتی از جمله آشفتگی در تأمین برق و نیز مشکلاتی در بازار نرخ سود بانکی و بازار ارز روبرو شود. در این شرایط باید استراتژیهای بقا و رشد در شرایط نااطمینانی دنبال شود. «نگاه بلندمدت به ارزش آفرینی»، «انعطافپذیری در تصمیمگیری»، «متنوعسازی سرمایهگذاریها» از جمله مهمترین این راهبردها تلقی میشود. در پایان دکتر عبده تبریزی با اشاره به حوزه لندتک و تأثیر آن بر صنعت لیزینگ در دنیا تأکید کرد: این فناوری جدید مالی فرآیند وامدهی را دیجیتالی، سریع و کارآمد کرده است. سرعت بخشی به تأمین مالی و امکان سفارشیسازی قراردادها و ایجاد مدلهای جدید مانند اشتراک دارایی باعث بهبود و تقویت لیزینگ خواهد شد.
دکتر مفتح جانشین وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی نیز در سخنان خود اظهار داشت کاهش صادرات در سالهای اخیر به دلیل وجود تحریمهای ظالمانه بینالمللی، موجب شده است که عمده تمرکز بنگاههای صنعتی کشور معطوف به بازارهای داخلی باشد. اما، یکی از مشکلات و معضلات بزرگ برای بنگاههای تولیدی افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید مردم است که کوچک شدن حجم بازار داخلی را به دنبال داشته است. از سوی دیگر، کاهش قدرت پول ملی، مشکلات عدیدهای را برای بخش تولید به وجود آورده است. ادامه این روند باعث خواهد شد این مشکلات نمود بیشتری پیدا نمایند و استمرار این وضعیت میتواند نگرانیهای حاکم بر تولید بالاخص در بخش صنعتی را افزایش دهد. دکتر مفتح در پایان اعلام داشتند که امید است نتایج حاصل از نشستهای فنی این همایش بتواند دولت و وزارت صمت را در کمک به استمرار تولید در بنگاههای صنعتی و بهبود قدرت خرید مردم یاری رساند.
برنامه¬های این همایش شامل 7 سخنرانی کلیدی، 5 نشست تخصصی، 4 کارگاه آموزشی و یک فرصت ارائه محصول و معرفی دستاورد بود. همچنین از مجموع 62 مقاله علمی ارسال شده به دبیرخانه همایش، 18 مقاله پذیرش شده که 8 مقاله به صورت شفاهی ارائه گردید و مقرر شد مقالات منتخب در کتاب ویژه همایش منتشر گردد.
در پایان همایش نیز دکتر پرویزیان ضمن قرائت بیانیه اختتامیه، مواردی و پیشنهاداتی که به عنوان انتظارات صنعت لیزینگ از نهادهای قانونگذار در این همایش مطرح گردید را بیان نمودند.
همچنین نظر به فراخوان ریاست محترم کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از فعالان صنعت لیزینگ مبنی بر تدوین و پیشنهاد سند توسعه¬ای این صنعت، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی اعلام آمادگی کرد که در قالب برگزاری جلسات تخصصی، موضوع را پیگیری و در دستور کار قرار دهد.
در ادامه، همایش ملی صنعت لیزینگ و تامین مالی با تقدیر از تلاش¬ و خدمات ارزنده افراد برگزیده در ارتقاء صنعت لیزینگ به پایان رسید.